ต้นดิ๊กเดียม..ต้นไม้จั๊กกะจี้ : ต้นดิกเดียม วัดปรางค์ อำเภอปัว จังหวัดน่าน
ข้อมูลท่องเที่ยว จังหวัดน่าน
ต้นดิ๊กเดียม..ต้นไม้จั๊กกะจี้ : วัดปรางค์ อำเภอปัว จังหวัดน่าน

 

 
ต้นดิ๊กเดียม วัดปรางค์ อ.ปัว จ.น่าน
ต้นดิ๊กเดียมหน้าิวิหารวัดปรางค์ อ.ปัว จ.น่าน

สิ่งสำคัญภายในวัดปรางค์
•
พระธาตุบุญนาค ไม่ปรากฎหลักฐานปีที่เริ่มสร้างแน่ชัด จากรูปแบบ สันนิษฐานว่าคงจะสร้างขึ้นระหว่างปลายพุทธศตวรรษที่ 22 - 23 โดยประมาณ มีความเชื่อกันว่ามีพระธาตุบรรจุอยู่ในพระเจดีย์ เจดีย์สร้างเป็นลักษณะทรงระฆังแบบพิเศษ ส่วนฐานเป็นชั้นหน้ากระดานใหญ่รองรับชั้นหน้ากระดานเล็กๆ เรียงซ้อนลดหลั่นกัน 3 ชั้น ถัดไปเป็นฐานบัวลูกแก้วย่อเก็จรับองค์ระฆัง ซึ่งมีลักษณะคล้ายรูปพุ่ม ตอนบนสุดทำเป็นปล้องไฉนและปลียอด (เข้าใจว่าคงซ่อมใหม่ในชั้นหลัง) สัดส่วนของฐานและรูปทรงอาจได้รับอิทธิพลมาจากเจดีย์ธาตุหมากโม วัดวิชุนราช เมืองหลวงพระบาง ของศิลปะลาว อายุราวกลางพุทธศตวรรษที่ 21 แต่ได้ดัดแปลงรูปแบบโดยเพิ่มชั้นหน้ากระดานสี่เหลี่ยมเตี้ยๆ ซ้อนกันสามชั้นแทนบัวถลา ย่อเก็จบนฐานลูกแก้วตามแบบเจดีย์ศิลปะล้านนา และเพิ่มปล้องไฉนกับปลียอดขึ้นมาอีกส่วนหนึ่ง แสดงถึงพัฒนาการทางรูปแบบที่เปลี่ยนแปลงไปในระยะหลัง พระธาตุบุญนาคนี้ กรมศิลปากร ได้ประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดขอบเขตเป็นโบราณสถานไว้แล้ว

พระธาตุบุญนาค วัดปรางค์ อ.ปัว จ.น่าน

• ต้นจิเดียมหรือต้นดิ๊กเดียม (ภาษาไทลื้อ) เป็นต้นไม้ใหญ่ มีดอกเป็นสีเหลืองอ่อน โคนดอกจะเป็นสีเหลืองแก่ ลักษณะคล้ายกับดอกลั่นทม ปลูกอยู่หน้าวิหารวัดปรางค์ ซึ่งมีเพียงต้นเดียว ลักษณะที่แปลกก็คือ เมื่อมีคนเอามือไปเกาไว้ที่ลำต้น กิ่ง และใบของต้นดิกเดียมจะแกว่งสั่นไหว ทั้งๆ ที่ไม่มีลมพัดแต่ประการใด

ต้นดิกเดียมมีหลายชื่อ แต่ตามชื่อวิทยาศาสตร์คือต้น GARDENIE TURGIDA ROXB อยู่ในวงศ์ RUBIACEAE มีชื่อเป็นภาษาไทยต่างกันไปตามแต่ละจังหวัด เช่น จังหวัดตากเรียกว่า "กระดานพน" จังหวัดกาญจนบุรีเรียกว่า "มะกอกพราน" จังหวัดเลยเรียกว่า "มุ่ยแดง"

ต้นดิ๊กเดียม วัดปรางค์ อ.ปัว จ.น่าน

ประโยชน์ของต้นดิกเดียม
ลำต้น ใช้ทำเครื่องเรือนเครื่องใช้
ใบ ใช้ตำพอกรักษาแผลสด
ดอก ฆ่าพยาธิ ขยี้ทาแก้กลากเกลื้อน
น้ำมันในเมล็ด ทาแก้ผลมะเร็ง โรคเรื้อน
เปลือก แก้ริดสีดวง
ราก แก้เสมหะเป็นพิษ แก้อาหารไม่ย่อยในเด็ก

อย่างไรก็ตาม ปัญหาของต้นไม้ชนิดนี้ก็คือ มีเหลือเพียงน้อยต้นในจังหวัดน่าน ซึ่งกำลังจะสูญพันธุ์ เพราะได้มีความพยายามที่จะตอนกิ่ง เพาะเมล็ด แม้แ่ต่เพาะเนื้อเยื่อ ก็ไม่มีประสบความสำเร็จในการขยายพันธุ์ต่อไปได้

ต้นดิ๊กเดียม วัดปรางค์ อ.ปัว จ.น่าน

วัดปรางค์ ตั้งอยู่เลขที่ 149 บ้านปรางค์ หมู่ที่ 3 อำเภอปัว จังหวัดน่าน สร้างเมื่อพ.ศ. 2230 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2484
การเดินทาง
การเดินทาง จากจังหวัดน่านเดินทางด้วยตามหลวงหมายเลข 1080 และ 1256 สู่อำเภอปัว ก่อนถึงตัวอำเภอเล็กน้อยมีสามแยกตรงข้ามตลาดเทศบาล 1 ให้เลี้ยวซ้ายไปประมาณ 1 กิโลเมตร เข้าสู่วัดบ้านปรางค์

วัดปรางค์ อ.ปัว จ.น่าน
วัดปรางค์ อ.ปัว จ.น่าน